Veel mensen hebben het over MS alsof er maar één soort is. Maar wist je dat er vier MS-varianten zijn? Meestal worden de volgende vier vormen van MS onderscheiden:
- Relapsing Remitting MS (RRMS)
- Secundair Progressieve MS (SPMS)
- Benigne MS
- Primair Progressieve MS (PPMS)
Het onderscheid tussen deze verschillende vormen van MS is in de praktijk niet altijd even duidelijk en wordt daarom niet altijd gemaakt. Omdat de benamingen RRMS, SPMS en PPMS in de praktijk nog veel worden gevoerd, lichten wij hieronder toe wat deze vormen van MS inhouden.
Relapsing Remitting MS (RRMS)
RRMS is de meest voorkomende vorm van MS; zo’n 85 procent van mensen met MS heeft deze vorm. Van tijd tot tijd heb je last van actieve ontstekingen in je centrale zenuwstelsel. Hierbij beschadigt de myeline, het beschermende eiwitlaagje rondom je zenuwcellen. De littekens die hierdoor ontstaan, zorgen dat je zenuwbanen prikkels niet meer goed doorgeven. Boodschappen vanuit je hersenen komen dan niet meer goed door.
Zo’n ontstekingsaanval heet een schub (spreek uit: sjoep). Een schub kan tot verschillende klachten leiden, bijv. extreme vermoeidheid, krachtsverlies of oogproblemen. Het hersengebied waarin de ontstekingen ontstaan, beïnvloedt de klachten die je ervaart.
De MS-verpleegkundige is het eerste aanspreekpunt in de behandeling van schubs. Zij geeft advies over schub gerelateerde hulp.
Bij RRMS verlopen je klachten in een golfbeweging: periodes van aanvallen (relapsing) wisselen af met die van herstel (remitting). Verdwijnt de ontsteking? Dan nemen je klachten af en ga je herstellen. Deze ups en downs komen gemiddeld zo’n drie keer per jaar voor. De ernst van de klachten, de periodes tussen twee schubs en het herstel verschillen per persoon.
Secundair Progressieve MS (SPMS)
Circa dertig procent van mensen met RRMS krijgt na tien jaar te maken met een nieuwe MS-fase: SPMS. Je hebt dan bijna geen aanvallen meer, maar je lichaamsfuncties raken wél beschadigd. Dit merk je doordat je bijvoorbeeld moeilijker kunt lopen. Of dat je je evenwicht verliest. Helaas ga je langzaamaan achteruit — tussentijds is er jammer genoeg geen herstel.
Milde of benigne MS
Bij de milde of benigne vorm van MS zit er veel tijd tussen de aanvallen, soms wel meer dan tien jaar. Ook is het mogelijk dat je maar één aanval krijgt. Je afweersysteem valt de eigen zenuwcellen nauwelijks aan. Hierdoor blijven ze onbeschadigd. Van iedereen met MS heeft ongeveer tien procent deze milde vorm van MS – vaak vrouwen jonger dan veertig jaar.
Primair Progressieve MS (PPMS)
De minst voorkomende vorm van MS is PPMS. Deze vorm komt voor bij maar vijf procent van de mensen met MS. Bij PPMS is je ruggenmerg aangetast en merk je direct vanaf het begin achteruitgang: beide benen verstijven en verzwakken. Ook merk je dat de kracht in je benen steeds minder wordt. Opvallend is dat PPMS geen aanvallen kent. De eerste symptomen ervaar je vaak pas na je veertigste.
Een vorm van MS die heel weinig voorkomt, is tumefactieve MS.
In juni 2021 gaf neuroloog dr. Luuk van Rooij van het Maasstad ziekenhuis een online presentatie over progressieve MS. Je kunt deze presentatie hieronder terugkijken.
Foto: Martin de Bouter